Dua – insanın ən saf halı
Ramazan ayı insanın özünə qayıdışı, ruhun sükut içində danışdığı, qəlbin daha həssas, daha yumşaq olduğu bir zamandır. Bu ayda edilən dualar isə adi günlərdəki dualardan fərqli bir dərinlik daşıyır. Sanki zaman dəyişir, səmaya açılan qapılar genişlənir, insanın iç səsi daha uzaqlara çatır.
Dua əslində insanın zəifliyini qəbul etməsidir. Bu zəiflik qorxaqlıq deyil. Əksinə, bu, insanın gücünün mənbəyini tanımasıdır. İnsan hər şeyi edə bilməyəcəyini dərk etdiyi an dua başlayır. Və Ramazan bu dərk prosesini sürətləndirən bir məktəbdir.
Bu məqalədə Ramazanda edilən duaların sirrini həm dini, həm psixoloji, həm də mənəvi baxımdan araşdıracağıq. Niyə bu ayda dua daha təsirli olur? Oruc və dua arasında necə bir bağ var? İnsan niyə Ramazanda daha çox ağlayır, daha çox yalvarır, daha çox ümid edir?
1. Ramazan – Zamanın müqəddəsləşdiyi ay
Ramazan digər aylardan fərqlidir. Bu fərq yalnız orucla bağlı deyil. Bu ayda zamanın öz ritmi dəyişir. Günlər daha mənalı, gecələr daha dərin olur.
İnsan gündəlik həyatda çox vaxt avtomatik yaşayır. Amma Ramazan onu dayandırır. Yemək vaxtı dəyişir. Yuxu rejimi dəyişir. Sosial münasibətlər dəyişir. Bu dəyişikliklər insanı şüurlu yaşamağa məcbur edir. Şüurlu insan isə daha çox dua edir.
Zamanın müqəddəsləşməsi nə deməkdir? Bu o deməkdir ki, insan həmin zaman dilimində daha çox mənəvi potensiala sahib olur. Eyni dua başqa aylarda da edilə bilər. Amma Ramazanda edilən dua daha fərqli bir hal içində edilir. Bu hal – təmizlənmiş nəfs, zəiflədilmiş istəklər və güclənmiş ruh halıdır.
2. Oruc və dua arasındakı gizli bağ
Oruc insanı ac qoymur, onu yüngülləşdirir. Fiziki aclıq mənəvi toxluğa yol açır. İnsan yeməkdən, sudan uzaq qaldıqca daxili səsini daha aydın eşidir.
Aclıq bədəni zəiflədir, amma ruhu gücləndirir. Çünki bədən susanda qəlb danışır. Və dua məhz bu anda daha saf olur.
Oruc zamanı insan öz ehtiyaclarını daha dərindən hiss edir. Susuzluq ona suyun dəyərini öyrədir. Aclıq ona ruzinin qiymətini göstərir. Yorğunluq ona gücün əsl sahibini xatırladır. Bu hal dua üçün ideal zəmin yaradır.
Dua yalnız söz deyil. Dua haldır. Və oruc həmin halı formalaşdırır.
3. Niyə Ramazanda dua daha tez qəbul olunur?
İslam inancına görə Ramazan ayında rəhmət qapıları açıq olur. Şeytanın təsiri azalır. Qədr gecəsi kimi min aydan xeyirli bir gecə bu ayda yerləşir.
Lakin burada yalnız metafizik tərəf yoxdur. Psixoloji bir tərəf də var.
Ramazanda insan daha diqqətli olur. Daha az günah edir. Daha çox düşünür. Daha çox bağışlayır. Bu da qəlbi yüngülləşdirir. Qəlbi yüngül olan insanın duası daha səmimi olur.
Səmimiyyət isə duanın əsas şərtidir.
Allah qarşısında rol oynamaq mümkün deyil. Ramazanda isə maskalar düşür. İnsan daha həqiqi olur. Həqiqi insanın duası isə daha təsirlidir.
4. Dua və göz yaşı – Ramazanın incə sirri
Ramazanda insanlar daha tez kövrəlir. Qurani-Kərim oxuyarkən gözlər dolur. İftar süfrəsində səssizcə edilən dua zamanı qəlb titrəyir.
Niyə?
Çünki oruc nəfsi zəiflədir. Nəfs zəiflədikcə qəlb güclənir. Qəlb gücləndikcə insan həssaslaşır.
Göz yaşı zəiflik deyil. Göz yaşı daxili təmizlənmədir. Ramazanda edilən duaların bir sirri də budur – insan daxili yükünü göz yaşı ilə boşaldır.
Dua zamanı axan göz yaşı insanın özünü Allah qarşısında tam təslim etməsinin işarəsidir. Bu təslimiyyət isə qəbulun açarıdır.
5. Səhur və iftar vaxtı edilən dualar
Səhur vaxtı – gecənin sükut anıdır. Dünya sakitdir. İnsan daha diqqətlidir. Bu vaxt edilən dua daha dərin olur.
İftar anı isə xüsusi bir andır. Oruclu insan bütün günün aclığını və susuzluğunu bir anda bitirir. Bu anda edilən dua çox səmimi olur. Çünki insan həm fiziki, həm də mənəvi bir zirvədədir.
İftar vaxtı dua etmək, insanın öz zəhmətini Allah qarşısında təqdim etməsidir. “Ya Rəbbim, mən Sənin üçün səbr etdim” deməkdir.
Bu halın içində edilən dua adi dua deyil. Bu, zəhmətlə yoğrulmuş duadır.
6. Qədr gecəsi – Dua zirvəsi
Ramazanın ən sirli gecəsi Qədr gecəsidir. Bu gecə min aydan xeyirli sayılır.
Qədr gecəsi insanın taleyinə toxunduğu gecədir. İnsan həmin gecə öz həyatının istiqamətini dəyişə bilər.
Bu gecədə edilən dua yalnız istək deyil. Bu, taleyə yazılan bir niyyətdir.
Qədr gecəsinin sirri budur: zaman genişlənir. Bir gecəyə min ayın mənası sığır. İnsan həmin gecə öz keçmişini bağışlatmaq, gələcəyini işıqlandırmaq üçün dua edir.
7. Dua və psixologiya – Beyində nə baş verir?
Elm göstərir ki, dua və meditasiya zamanı beyində sakitləşdirici hormonlar artır. Stress azalır. Ümid hissi güclənir.
Ramazanda dua edən insan daha sabit olur. Çünki o, problemlərini tək daşımır. O, onları Allaha təqdim edir.
Bu psixoloji yükün azalmasıdır.
Dua edən insan ümidsiz olmur. O bilir ki, çıxış yolu var. Bu ümid insanın ruh sağlamlığını qoruyur.
8. Ramazan duası və bağışlanma
Ramazan bağışlanma ayıdır. İnsan yalnız öz istəkləri üçün deyil, bağışlanmaq üçün dua edir.
Bağışlanma istəyi insanı təmizləyir. Çünki o, səhvlərini qəbul edir.
Səhvini qəbul edən insan böyüyür. Dua isə bu böyümənin başlanğıcıdır.
9. Ramazan və kollektiv dua
Ramazanda insanlar birlikdə dua edir. Məscidlər dolur. Ailələr iftar süfrəsində birlikdə əl açır.
Birlikdə edilən dua insanı tək hiss etdirmir. Bu, mənəvi güc yaradır.
Kollektiv dua sosial bağları gücləndirir. İnsan başqasının dərdi üçün dua etdikcə mərhəməti artır.
10. Dua – dəyişimin başlanğıcı
Ramazanda edilən dua yalnız söz deyil. O, dəyişmək qərarıdır.
İnsan “Ya Rəbbim, məni düzəlt” dediyi an artıq dəyişimin qapısını açır.
Dua insanı məsuliyyətli edir. Çünki dua edən insan söz verir.
Ramazanın sirri budur: insan dua etdikcə özünə qayıdır.
Nəticə: Səssiz pıçıltıdan ilahi qəbuladək
Ramazanda edilən duaların sirri yalnız zamanın müqəddəsliyində deyil. Sirr insanın halındadır.
Oruc insanı saflaşdırır.
Səbr insanı möhkəmləndirir.
Aclıq insanı həssaslaşdırır.
Dua isə insanı ucaldır.
Ramazan ayında edilən dua, insanın ən saf halıdır. O hal ki, insan nə rol oynayır, nə gizlənir. Sadəcə özü olur.
Və bəlkə də duanın ən böyük sirri budur: Allah insanın sözlərinə deyil, halına baxır.
Ramazanda isə insanın halı daha gözəl olur.