Gözəllik həqiqətən nədir?
İnsan tarix boyu gözəlliyi anlamağa çalışıb, onu təsvir edib, ölçməyə və müəyyən qəliblərə salmağa cəhd göstərib, lakin bütün bu səylərə baxmayaraq gözəllik heç vaxt tam olaraq izah edilə bilən bir anlayışa çevrilməyib, çünki o yalnız fiziki xüsusiyyətlərdən ibarət deyil, həm də insanın hissləri, baxışları və daxili dünyası ilə sıx bağlıdır və məhz buna görə də hər insan üçün gözəllik anlayışı fərqli ola bilir.
Buna baxmayaraq, cəmiyyət çox vaxt gözəlliyi sanki hamı üçün eyni olan bir standart kimi təqdim edir və insanları bu standartlara uyğunlaşmağa məcbur edir, halbuki bu yanaşma gözəlliyin təbii və dəyişkən mahiyyətinə tam ziddir.
Tarix boyu dəyişən gözəllik anlayışı
Əgər tarixə nəzər salsaq, görərik ki, bir dövrdə gözəl hesab edilən xüsusiyyətlər başqa bir dövrdə tamamilə fərqli qəbul olunub, məsələn, bir zamanlar dolğun bədən bolluq və sağlamlıq simvolu sayıldığı halda, müasir dövrdə incəlik və zəiflik daha çox ideal kimi təqdim olunur və bu dəyişikliklər açıq şəkildə göstərir ki, gözəllik anlayışı sabit deyil.
Bu isə o deməkdir ki, gözəllik təbiətin dəyişməz qanunu deyil, əksinə insan cəmiyyətinin zamanla formalaşdırdığı bir anlayışdır və bu anlayış hər dövrdə fərqli faktorların təsiri altında dəyişir.
Gözəlliyi kim diktə edir?
Müasir dövrdə gözəllik standartlarını formalaşdıran əsas güclər media, moda sənayesi, reklam sektoru və xüsusilə sosial media platformalarıdır, çünki bu sahələr insanlara yalnız nəyi görmək lazım olduğunu yox, həm də nəyi bəyənmək və nəyi arzulamaq lazım olduğunu öyrədir.
Bu platformalar vasitəsilə müəyyən bir görünüş ideal kimi təqdim olunur və insanlar bu idealı qəbul etməyə başlayır, nəticədə isə fərqli görünüşlər arxa plana keçir və standartdan kənar olan xüsusiyyətlər dəyərsizləşdirilir.
Sosial media və süni gözəllik
Sosial media bu prosesin ən güclü vasitəsinə çevrilib, çünki burada təqdim olunan görüntülər çox vaxt real deyil, filtrdən keçmiş, redaktə olunmuş və idealizə edilmiş formalardır və bu görüntülər qadınların özlərini qiymətləndirmə formasını dəyişir.
Qadın artıq özünü güzgüdə gördüyü kimi yox, ekranda gördüyü “ideal” obrazlarla müqayisə edir və bu müqayisə onun özünə olan münasibətini dəyişdirir, belə ki, o özünü getdikcə daha az kifayətli hiss etməyə başlayır.
Qadının özünə baxışı necə dəyişir?
Bu proses tədricən qadının daxili dünyasına təsir edir və onun özünə olan baxışını dəyişir, çünki o artıq özünü olduğu kimi qəbul etmək əvəzinə, daim dəyişməli və “daha yaxşı” olmalı olduğunu düşünür.
Bu isə daxili bir gərginlik yaradır, çünki insanın təbii halı ilə cəmiyyətin gözləntiləri arasında fərq olduqda, bu fərq psixoloji narahatlığa səbəb olur və qadın özünü heç vaxt tam olaraq rahat hiss etmir.
Müqayisə – səssiz düşmən
Müqayisə bu prosesin ən təhlükəli hissəsidir, çünki insan özünü daim başqaları ilə müqayisə etdikdə, öz dəyərini itirməyə başlayır və bu müqayisə çox vaxt real insanlarla yox, idealizə edilmiş görüntülərlə aparıldığı üçün nəticə həmişə mənfi olur.
Bu isə qadının özünə olan inamını zəiflədir və onu daxili olaraq yorur, çünki o, heç vaxt çatılması mümkün olmayan bir hədəfin arxasınca qaçır.
Gözəllik uğrunda dəyişən bədən
Bu təzyiq nəticəsində qadınlar bəzən öz bədənlərini dəyişməyə qərar verirlər və estetik müdaxilələrə müraciət edirlər, lakin bu qərarlar çox vaxt yalnız şəxsi istəkdən deyil, cəmiyyətin qoyduğu standartların təsirindən qaynaqlanır.
Beləliklə, gözəllik artıq seçim yox, bir növ məcburiyyətə çevrilir və qadın özünü qəbul etmək əvəzinə, onu dəyişməyə çalışır.
Gözəllik sənayesi – gizli oyun
Gözəllik sənayesi isə bu prosesi daha da gücləndirir, çünki bu sənaye insanların özlərini kifayət qədər yaxşı hiss etməməsi üzərində qurulub və bu səbəbdən daim yeni problemlər və onların həll yollarını təqdim edir.
Bu isə qadını sonsuz bir dövrəyə salır: o, özündə bir çatışmazlıq görür, onu düzəltməyə çalışır, lakin sonra yeni bir “problem” aşkar edir və bu proses davam edir.
Əsl gözəllik harada başlayır?
Bütün bu təsirlərə baxmayaraq, əsl gözəllik standartlarla ölçülə bilməz, çünki o, insanın daxili dünyası ilə bağlıdır və insanın özünü necə qəbul etdiyi ilə birbaşa əlaqəlidir.
İnsan özünü olduğu kimi qəbul etdikdə, artıq xarici standartların təsiri azalır və o, daha az müqayisə edir, daha az narahat olur və daha çox özünü hiss edir.
Qadının özünü qəbul etməsi
Sonda qadın bir həqiqəti anlayır: gözəllik dəyişir, standartlar dəyişir, amma özünü qəbul etmək dəyişməz qalır və əgər insan özünü başqalarının baxışı ilə yox, öz baxışı ilə görməyi öyrənsə, o zaman artıq heç bir standart onun dəyərini müəyyən edə bilməz.
Bu anlayış isə qadına daxili bir azadlıq verir və bu azadlıq onun davranışında, baxışında və enerjisində hiss olunur, belə ki, o artıq yalnız gözəl görünmək yox, özünü gözəl hiss etmək mərhələsinə keçir.