Giriş: Din keçmiş üçündürmü?
Müasir insan tez-tez belə düşünür:
“Din qədim dövr üçündür. Bu günün dünyası üçün başqa cavablar lazımdır.”
Texnologiya sürətlə inkişaf edir, süni intellekt həyatın bir hissəsinə çevrilir, insan Marsa getməyi planlayır, genlər dəyişdirilir, informasiya saniyələr içində yayılır. Belə bir dünyada insan soruşur:
“İslam bu dünyaya nə deyə bilər?”
Bu sual imansızlıqdan yox, məna aclığından doğur. Çünki müasir insan hər şeyə sahibdir, amma daxili sakitliyə sahib deyil.
İslam isə ilk növbədə texnologiya haqqında danışmır.
İslam insan haqqında danışır.
Çünki zaman dəyişir,
amma insanın qorxuları, arzuları və ehtiyacları dəyişmir.
Müasir insanın əsas problemi nədir?
Müasir insanın problemi cəhalət deyil.
Əksinə — həddindən artıq məlumatdır.
İnsan bilir:
-
nə yeməli olduğunu,
-
necə yaşamalı olduğunu,
-
necə uğurlu olmalı olduğunu.
Amma bilmir:
-
niyə yaşadığını,
-
niyə yorulduğunu,
-
niyə boşluq hiss etdiyini.
İslam bu nöqtədə başlayır.
Çünki İslam “necə yaşamaq”dan əvvəl “niyə yaşamaq” sualına cavab verir.
İslam müasir insanı geriyə çağırırmı?
Xeyr.
İslam insanı keçmişə qaytarmaq istəmir.
İslam insanı özünə qaytarır.
İslam deyir:
“Sürətli yaşama, şüurlu yaşa.”
Müasir insan sürətə alışıb.
Amma sürət dərinlik vermir.
İslam isə dərinlik verir.
Namaz sürətli deyil.
Oruc sürətli deyil.
Dua sürətli deyil.
Bunlar insanı yavaşladır ki, insan özünü eşidə bilsin.
Azadlıq anlayışı: Müasir dünya və İslam
Müasir dünya azadlığı belə tərif edir:
“İstədiyini et.”
İslam isə belə deyir:
“Doğru olanı seç.”
Bu iki anlayış zidd görünə bilər.
Amma nəticələrə baxaq.
İstədiyini edən insan:
-
asılı olur,
-
yorulur,
-
boşalır.
Doğru olanı seçən insan:
-
özünü idarə edir,
-
məsuliyyət hiss edir,
-
daxili sabitlik tapır.
İslam azadlığı nəfsdən azad olmaq kimi görür.
Bu isə müasir insanın ən çox ehtiyac duyduğu azadlıqdır.
İslam və psixoloji sağlamlıq
Müasir insan psixoloji olaraq yorğundur:
-
depressiya,
-
təşviş,
-
panik atak,
-
mənasızlıq hissi.
İslam bunları inkar etmir.
İslam deyir:
“Qəlb yorula bilər.”
Amma İslam həm də deyir:
“Qəlblər yalnız Allahı xatırlamaqla sakitləşər.”
Bu, şüar deyil.
Bu təcrübədir.
Namaz:
-
diqqəti bir nöqtəyə yönəldir,
-
tələsməni dayandırır,
-
insanı “indi və burada”ya qaytarır.
Dua:
-
insanı tək olmadığını hiss etdirir,
-
yükü bölüşdürür,
-
ümidi diri saxlayır.
İslam və elm: qarşıdurmamı, tamamlanmamı?
Müasir insan elmlə dini qarşı-qarşıya qoyur.
Halbuki İslam ilk gündən elmə çağırıb.
“Oxu” əmri təsadüfi deyil.
İslam deyir:
“Düşün.”
“Təfəkkür et.”
“Araşdır.”
Amma İslam bir şeyi də xatırladır:
Elm güc verər, amma hikmət verməz.
Hikmət isə niyə sualının cavabıdır.
İslam niyə hələ də aktualdır?
Çünki İslam zaman üçün deyil,
insan üçün göndərilib.
Zaman dəyişir:
-
geyim dəyişir,
-
texnologiya dəyişir,
-
həyat tərzi dəyişir.
Amma insan dəyişmir:
-
qorxur,
-
sevir,
-
itirir,
-
peşman olur,
-
bağışlanmaq istəyir.
İslam bütün bunlara cavab verir.
Müasir insanın Allaha etirazı
Müasir insan tez-tez deyir:
“Əgər Allah varsa, niyə bu qədər haqsızlıq var?”
İslam bu sualdan qaçmır.
İslam deyir:
“Dünya ədalət yeri deyil, imtahan yeridir.”
Ədalət sondur,
dünya isə yoldur.
Bu baxış insanı məsuliyyətli edir.
Çünki artıq insan bilir:
“Mən bu dünyada yalnız özüm üçün yaşamıram.”
İslam müasir insana deyir:
-
Sürətli yaşama, mənalı yaşa
-
Hər şeyə sahib olma, özünə sahib ol
-
Qorxma, təslim ol
-
Tək deyilsən, Allahla birlikdəsən
İslam müasir insanı geriyə aparmır.
İslam onu dərinliyə aparır.