Cırtdan planet haqqında maraqlı faktlar

cırtdan planet, Kuiper kəməri, Günəş sistemi, Pluton, astronomiya, kosmos faktları, Makemake planeti, kosmik obyektlər, astronomiya məlumatları

Cırtdan planet haqqında maraqlı faktlar Cırtdan planet haqqında maraqlı faktlar

Fakt 1

Bu cırtdan planet ölçüsünə görə Günəş sistemindəki ən böyük cırtdan planetlərdən biri olan Pluton ilə müqayisə edilə bilər. Buna baxmayaraq, uzun müddət astronomların diqqətindən kənarda qalmışdır. Hazırda o, Kuiper kəmərinin klassik obyektləri arasında ən böyük göy cisimlərindən biri hesab olunur.

Fakt 2

Kəşf edildikdən sonra bu cırtdan planet əvvəlcə 2005 FY9 kimi qeyd olunmuşdur. Yalnız üç il sonra ona rəsmi ad verilmişdir. Kəşf Pasxa bayramından bir neçə gün sonra baş verdiyi üçün astronomlar onu qeyri-rəsmi olaraq “Pasxa dovşanı” (Easter Bunny) adlandırırdılar.
Kuiper kəmərinin klassik obyektlərinə müxtəlif xalqların yaradılış mifologiyasından adlar verildiyi üçün bu göy cisminə sonda Pasxa adasının Rapanui xalqının ali tanrısının şərəfinə ad verilmişdir.

Fakt 3

Bu cırtdan planet Günəş sistemində ən yüksək albedoya malik obyektlərdən biridir və səthinə düşən günəş işığının təxminən 70%-ni əks etdirir. Buna görə də bəzi həvəskar astronomlar onu orta güclü teleskoplar vasitəsilə müşahidə edə bilirlər.

Fakt 4

Bu göy cismi rəsmi olaraq 2005-ci ildə kəşf edilsə də, sonradan aparılan arxiv tədqiqatları göstərmişdir ki, astronomlar onu daha əvvəl də müşahidə etmiş ola bilərdilər. Arxiv fotoşəkilləri araşdırılarkən həmin obyektin müxtəlif şəkillərdə göründüyü məlum olmuşdur. Ən qədim fotoşəkil isə 1955-ci ilə aiddir.

Fakt 5

Günəşdən çox uzaqda yerləşdiyi üçün bu cırtdan planetin səthi daim çox aşağı temperaturda olur. Onun səth temperaturu təxminən –238°C ilə –243°C arasında dəyişir.

Uzun müddət bu plutoidin təbii peyki olmadığı düşünülürdü. Lakin 2016-cı ildə astronomlar onun ətrafında fırlanan bir peyk aşkar etdilər. Bu peykin diametrinin təxminən 100–200 kilometr olduğu güman edilir, lakin hələlik onun haqqında çox az məlumat mövcuddur. Peyk Hubble kosmik teleskopu vasitəsilə aşkar edilmişdir.

Fakt 6

Bu cırtdan planetin bəzən nazik atmosferə sahib ola biləcəyi ehtimal edilir. Onun səthində əsasən metandan ibarət buz qatları mövcuddur. Planet Günəşə daha yaxın orbit mövqeyinə çatdıqda bu buzların bir hissəsi buxarlana bilər və müvəqqəti atmosfer yarada bilər. Lakin sonradan bu qazlar yenidən donaraq səthə çökür.

Fakt 7

Bu cırtdan planet qəhvəyi-qırmızı rəngə malikdir və görünüşcə müəyyən qədər Mars planetini xatırladır. Alimlər bu rəngin səbəbini səthdə çoxlu miqdarda tolinlər – yəni kompleks üzvi birləşmələr – olmasında görürlər. Bu cür maddələr Günəş sistemindəki bir çox kiçik səma cisimlərində də müşahidə olunur.

Fakt 8

Planet səthinin böyük hissəsi dondurulmuş metan buzları ilə örtülmüşdür. Araşdırmalar göstərir ki, bu buzlar qeyri-adi quruluşa malikdir və təxminən 1 santimetr diametrə qədər kristal dənəciklər şəklində ola bilər. Bu xüsusiyyət aşağı temperatur, zəif cazibə və digər fiziki amillərin təsiri ilə yaranır.

Fakt 9

Bu cırtdan planet öz oxu ətrafında çox sürətlə fırlanır. Burada bir gün cəmi 7,65 saat davam edir. Planetin oxunun dəqiq meyl bucağı hələ tam müəyyən edilmədiyi üçün fəsillərin dəyişib-dəyişmədiyi barədə dəqiq məlumat yoxdur.

Fakt 10

Cırtdan planetin səth sahəsi təxminən 6 300 000 km² təşkil edir. Bu, Rusiyanın ərazisindən təxminən üç dəfə azdır. Əgər bu göy cismi Yer üzündə bir dövlət olsaydı, sahəsinə görə Avstraliya və Hindistan arasında yerləşərək dünyanın ən böyük ölkələri siyahısında 7-ci yeri tutardı.

Şərhlər

Yeni şərh