Hər beş nəfərdən biri stressdən əziyyət çəkir. Bəs həyatımızda nə yanlış gedir və bununla bağlı nə edə bilərik?
Səssiz mübarizə
Çöldə qaranlıq olur. Ətraf sakitləşir, amma beynim əvvəlkindən daha aktivdir. Bir düşüncə digərini əvəz edir: bu hesabı ödəmişəmmi? Sabah üçün nəyisə unutmuş ola bilərəmmi? Həmkarım dəyişdirilmiş cədvəldən xəbərdardırmı? Oğlumla bağlı hər şey qaydasındadırmı?
Saat artıq yatmaq vaxtı olduğunu göstərir, amma ağlım dayanmaq bilmir. Kaş ki, günün içində daha çox saat olaydı. Bəs həyat niyə bu qədər streslidir? Və bu həqiqətən belə olmalıdırmı?
Ertəsi gün bu suallara cavab tapmaq qərarına gəldim.
Stress mövzusunda aparıcı mütəxəssislərdən biri, Mançester Universitetinin psixoloqu professor Cary Cooper deyir:
“İnsanların təxminən 25 faizi stress yaşayır. Böyük Britaniya, Almaniya və Avstriyada vəziyyət oxşardır. Çin, Hindistan və Braziliya kimi ölkələrdə isə iqtisadi inkişaf səbəbilə vəziyyət daha da ağırlaşır.”
Yüksək gözləntilər və stress
Bizi bu qədər stressə salan nədir?
Bəzən bu, mükəmməllik istəyidir — hər şeyi yüksək səviyyədə etməyə çalışmaq və yetərli olmadığımızı düşünmək. Bəzən isə zəif vaxt idarəetməsi.
Avstriyalı iqtisadi psixoloq Bernhard Riener bildirir:
“Əgər gələcəyin istədiyimiz kimi olmayacağına inanırıqsa, bu, stress yaradır. Ən böyük səbəb gözləntilərimizdir. Biz özümüzdən və başqalarından həddindən artıq çox şey tələb edirik.”
Nəticədə stress yükə çevrilir.
Amma məsələnin digər tərəfi də var: stress bəzən motivasiya verə bilər.
Sürixli yoga müəllimi Poonam Stecher Sharma deyir:
“Bəzən stress hərəkətə keçməyə və işləri görməyə kömək edir.”
Son aylara baxanda başa düşürəm ki, daim hərəkətdə olmuşam və heç vaxt dayanmamışam. Hər şeyi etməyə çalışmaq məni stress dairəsinə salıb. İndi isə bundan çıxmaq istəyirəm.
Nəzarəti geri almaq
“Müasir həyatın sürəti çox vaxt nəzarətimizdən çıxır,” — deyə Cary Cooper bildirir.
Şüurlu şəkildə dayanmaq, sosial və ailə həyatında balans yaratmaq bu vəziyyətdə kömək edə bilər.
O əlavə edir:
“Həmişə əlçatan olmaqdan imtina etmək vacibdir. Evdə iş görməyin, işdən kənar vaxtda e-mailləri yoxlamayın. Xüsusilə tətildə tamamilə uzaq qalmaq daha yaxşıdır.”
İş həyatı stressin əsas səbəblərindən biridir. İş yükü, rəhbərlik və həmkarların gözləntiləri, eləcə də şəxsi ambisiyalar ciddi təzyiq yaradır.
“Menecerlər işçilərin həddən artıq yüklənmədiyini izləməlidirlər. Təkcə tapşırıqlar vermək yox, komandadakı vəziyyəti də anlamaq vacibdir,” — deyə Cooper vurğulayır.
Eyni zamanda, biz də məsuliyyət götürməli və lazım olduqda “yox” deməyi öyrənməliyik.
Stresslə mübarizə yolları
Stressi azaltmaq üçün müxtəlif üsullar mövcuddur:
Akupunktur
Masaj
Yoga
Bundan əlavə, gündəlik planlama və strukturlaşdırma da böyük rol oynayır.
Düzgün vaxt idarəetməsi stressi azaltmağa kömək edir.
Vaxtı düzgün idarə etmək üçün 7 addım
Stress çox vaxt “vaxt çatmır” hissi ilə bağlıdır. Amma problem çox vaxt vaxtın düzgün idarə olunmamasıdır.
1.Hər şeyi edə bilməyəcəyinizi qəbul edin — ən vacib işlərə fokuslanın
2.Eisenhower prinsipinə əsasən prioritet qoyun: vacib və təcili işlərə üstünlük verin
3.Təzyiq artdıqca yavaşlayın — tələsmək səhvləri artırır
4.Fasilələr edin — enerjinizi bərpa edin
5.İş və şəxsi həyatı ayırın
6.Özünüzdən gözləntilərinizi yenidən qiymətləndirin
7.“Yox” deməyi öyrənin
Görəcəyim işlərin siyahısını xatırlayıram və yenə də günün içində daha çox saat istəyirəm. Amma bilirəm ki, hər şeyi eyni anda etmək mümkün deyil.
Və buna görə qərar verirəm: dəyişiklik bu gün başlamalıdır.
Çünki günün içində cəmi 24 saat var.