Riyaziyyat çoxları üçün ciddi və mürəkkəb elm kimi görünə bilər. Lakin bu sahədə həm təəccübləndirən, həm də düşündürən çoxlu maraqlı faktlar mövcuddur. Gəlin riyaziyyat dünyasının daha az bilinən tərəflərinə nəzər salaq.
1. Dairənin unikal xüsusiyyəti
Eyni perimetrə malik fiqurlar arasında dairə ən böyük sahəyə malikdir.
Eyni sahəyə malik fiqurlar arasında isə dairənin perimetri ən kiçikdir.
Bu xüsusiyyət riyaziyyatda izoperimetrik prinsip kimi tanınır.
2. “Mig” adlı zaman vahidi
“Mig” saniyənin təxminən 1/100 hissəsinə bərabər olan qeyri-rəsmi zaman ölçüsüdür.
3. 8 və 10 ədədlərinin maraqlı xüsusiyyəti
Bu ədədlər elə quruluşa malikdir ki, onların yalnız müəyyən bölünmə və cəmlənmə xüsusiyyətləri var. (Bu fakt ədədlərin bölünmə və quruluş xüsusiyyətləri ilə bağlı maraqlı nümunədir.)
4. Doğum günü paradoksu
Əgər bir qrupda 23 nəfərdən çox insan varsa, həmin qrupda iki nəfərin eyni gündə doğulma ehtimalı 50%-dən artıqdır.
Qrupun ölçüsü 60 nəfərə çatdıqda isə bu ehtimal demək olar ki, 100%-ə yaxınlaşır.
5. Zehni arifmetika
Zehni arifmetika uşaqlarda sürətli hesablama bacarığını inkişaf etdirməyə yönəlmiş innovativ təlim metodudur.
Bu üsul:
-
diqqəti,
-
yaddaşı,
-
məntiqi düşüncəni,
-
konsentrasiyanı
gücləndirir.
Asiya ölkələrində, xüsusilə Çin və Yaponiyada, bu sahə təhsil sistemində geniş tətbiq olunur.
6. Riyaziyyatın maraqlı sahələri
Riyaziyyatda aşağıdakı qeyri-adi istiqamətlər mövcuddur:
-
Düyün nəzəriyyəsi
-
Oyun nəzəriyyəsi
-
Qraf nəzəriyyəsi
-
Kombinatorika
Bu sahələr real həyatda iqtisadiyyat, informatika və fizika kimi sahələrdə tətbiq olunur.
7. Tortu 3 kəsiklə 8 hissəyə bölmək
Bir tortu yalnız üç kəsiklə səkkiz bərabər hissəyə bölmək mümkündür. Bunun üçün tortu həm üfüqi, həm də şaquli istiqamətdə düzgün kəsmək lazımdır.
8. 2 və 5 – xüsusi əsas ədədlər
2 və 5 elə əsas ədədlərdir ki, onlar 10-luq say sistemində yeganə cüt və ya 5 ilə bitən əsas ədədlərdir.
9. Roma rəqəmlərində sıfır yoxdur
Roma rəqəmləri sistemində 0 (sıfır) üçün ayrıca işarə mövcud deyil.
10. Bərabərlik işarəsi
Bugünkü “=” bərabərlik işarəsi XVI əsrdə Robert Recorde tərəfindən təqdim olunmuşdur.
11. 1-dən 100-ə qədər ədədlərin cəmi
1-dən 100-ə qədər bütün ədədləri topladıqda nəticə 5050 olur.
Bu nəticəni məşhur riyaziyyatçı Karl Fridrix Qauss uşaq yaşlarında sürətlə tapmışdı.
12. 4 rəqəmi və mədəni inanc
Bəzi Asiya ölkələrində 4 rəqəmi “ölüm” sözünə bənzədiyi üçün uğursuz hesab edilir və bəzi binalarda 4-cü mərtəbə göstərilmir.
13. 13 rəqəmi
Qərb mədəniyyətində 13 rəqəmi çox vaxt uğursuz sayılır. Bunun tarixi səbəblərindən biri “Sonuncu Şam Yeməyi” ilə əlaqələndirilir.
14. Lewis Carroll kim idi?
“Alisa Möcüzələr Diyarında” əsərinin müəllifi Lewis Carroll əslində Çarlz Dodqson adlı riyaziyyatçı idi və məntiq sahəsində ciddi elmi işlər görmüşdü.
15. İlk qadın riyaziyyatçılardan biri
Tarixdə tanınmış ilk qadın riyaziyyatçılardan biri İsgəndəriyyəli Hipatiya olmuşdur.
16. George Dantzigin hekayəsi
Bir tələbə dərsə gecikdiyi üçün lövhədə yazılmış iki çətin məsələni ev tapşırığı hesab etdi və həll etdi. Sonradan məlum oldu ki, bu məsələlər uzun müddət “həll olunmaz” sayılan statistik problemlər idi.
17. Stephen Hawking və riyaziyyat
Stephen Hawking məktəbdə riyaziyyat müəllimi olmaq istəmişdi, lakin sonradan fizika sahəsində dünya şöhrəti qazandı.
18. Lotereya strategiyası
1990-cı illərdə bir qrup insan statistik hesablamalara əsaslanaraq kollektiv şəkildə lotereya biletləri almış və böyük məbləğdə qazanc əldə etmişdi.
19. Sofiya Kovalevskaya
Sofiya Kovalevskaya qadınların elmə çıxışının məhdud olduğu dövrdə riyaziyyatla məşğul olmaq üçün böyük çətinliklərə sinə gərmiş və sonradan tanınmış alim olmuşdur.
Nəticə
Riyaziyyat yalnız formullar və tənliklərdən ibarət deyil. O, ehtimal, məntiq, həyat hekayələri və bəzən inanılmaz təsadüflərlə dolu zəngin bir elm sahəsidir.