Kollagen itkisi nə vaxt başlayır? – Qocalmanın görünməyən başlanğıcı

Güzgüdə ilk dəyişiklik

Bir gün güzgüyə baxırsan və hiss edirsən ki, nəsə dəyişib. Üz əvvəlki kimi deyil. Dəri bir az daha yorğun, bir az daha incə görünür. Göz ətrafında xırda xətlər yaranıb. Əvvəllər diqqət etmədiyin o incə dəyişikliklər artıq özünü göstərir.

Bu dəyişikliklərin arxasında çox vaxt bir söz dayanır: kollagen.

Kollagen dərimizin, saçımızın, dırnaqlarımızın, oynaqlarımızın və hətta damarlarımızın möhkəmliyini təmin edən əsas zülaldır. O, bədənin “tikinti materialı”dır. Gənclikdə bolluq içindədir. Amma zaman keçdikcə səssizcə azalır.

Bəs kollagen itkisi nə vaxt başlayır? Bu proses hansı yaşda start götürür? Dayandırmaq mümkündürmü? Yoxsa yalnız ləngitmək olar?

Bu məqalədə kollagenin biologiyasını, itkisini sürətləndirən faktorları, qadın və kişi orqanizmində fərqləri, hormonal təsirləri, həyat tərzinin rolunu və müasir qoruyucu üsulları dərin şəkildə araşdıracağıq.

1. Kollagen nədir və bədəndə rolu nədir?

Kollagen bədəndə ən çox rast gəlinən zülaldır. Ümumi protein kütləsinin təxminən 30%-ni təşkil edir. Onun əsas funksiyası toxumaları bir yerdə saxlamaq, möhkəmlik və elastiklik verməkdir.

Əsas yerləşdiyi sahələr:

• Dəri (dermis qatı)

• Oynaqlar

• Sümük toxuması

• Əzələlər

• Bağlar və vətərlər

• Damar divarları

• Saç və dırnaqlar

Dəridə kollagen elastin və hialuron turşusu ilə birlikdə işləyir. Kollagen möhkəmlik, elastin elastiklik, hialuron isə nəm balansını təmin edir.

Gənclik dövründə kollagen sintezi yüksəkdir. Dəri dolğun, hamar və elastik görünür. Amma zaman keçdikcə bu sintez zəifləyir.

2. Kollagen itkisi nə vaxt başlayır?

Ən vacib sual budur.

Elmi araşdırmalara görə kollagen itkisi təxminən 20–25 yaşdan sonra başlayır. Bəli, çoxları üçün bu gözlənilməzdir. Çünki bu yaşda insan özünü tam gənc hiss edir.

Amma bioloji proseslər fərqli işləyir.

25 yaşdan sonra:

• Kollagen istehsalı hər il təxminən 1% azalır.

• 30 yaşdan sonra azalma daha nəzərə çarpan olur.

• 40 yaşdan sonra isə itki sürətlənir.

• Menopauza dövründə qadınlarda kollagen itkisi birdən-birə 30%-ə qədər arta bilər.

Yəni qocalma birdən başlamır. O, çox sakit və sistemli şəkildə irəliləyir.

3. Qadın və kişi arasında kollagen fərqi

Qadın və kişi dərisi struktur baxımından fərqlidir.

Kişilərdə:

• Dəri daha qalındır.

• Kollagen lifləri daha sıxdır.

• Qocalma nisbətən gec başlayır.

Qadınlarda:

• Hormonlara həssaslıq daha çoxdur.

• Estrogen kollagen sintezini dəstəkləyir.

• Menopauza ilə kollagen kəskin azalır.

Estrogen səviyyəsi düşdükdə:

• Dəri incəlir

• Elastiklik azalır

• Qırışlar sürətlə artır

• Quruluq yaranır

Bu səbəbdən qadınlarda kollagen itkisi hormonal mərhələlərlə sıx bağlıdır.

4. Kollagen itkisini sürətləndirən faktorlar

Yaş tək səbəb deyil. Bəzi faktorlar prosesi ciddi şəkildə sürətləndirir.

1. Günəş şüaları (UV)

Ultrabənövşəyi şüalar kollagen liflərini parçalayır. SPF istifadə etməmək erkən qocalmanın əsas səbəblərindən biridir.

2. Siqaret

Nikotin damarları daraldır, oksigen axınını azaldır. Kollagen sintezi zəifləyir.

3. Şəkər

Yüksək şəkər qlikasiya prosesini artırır. Qlikasiya kollagen liflərini sərtləşdirir və elastikliyi azaldır.

4. Stress

Kortizol hormonu kollagen istehsalını azaldır.

5. Yuxusuzluq

Bərpa prosesi əsasən gecə baş verir. Yuxu pozularsa, kollagen sintezi zəifləyir.

6. Zəif qidalanma

Protein çatışmazlığı kollagen istehsalını azaldır.

5. Kollagen itkisi dəridə necə görünür?

Kollagen azaldıqca:

• Qırışlar yaranır

• Dəri sallanır

• Nəm azalır

• Məsamələr genişlənir

• Üz konturu dəyişir

Ən həssas sahələr:

• Göz ətrafı

• Ağız kənarı

• Boyun

• Əllər

Boyun və əllər yaş göstəricisi hesab olunur. Çünki bu sahələrdə kollagen itkisi tez görünür.

6. 30, 40, 50 yaş mərhələləri

30 yaş

İlk xırda mimik qırışlar.
Dəri əvvəlki kimi sürətli bərpa olunmur.

40 yaş

Elastiklik azalır.
Həcm itkisi başlayır.
Nazolabial xətlər dərinləşir.

50 yaş və sonrası

Hormonal dəyişikliklər.
Dəri incəlir.
Kəskin sallanma mümkündür.

7. Kollageni qorumaq mümkündürmü?

Tam dayandırmaq mümkün deyil. Amma ləngitmək mümkündür.

1. Günəşdən qorunma

Hər gün SPF.

2. Proteinlə zəngin qidalanma

Balıq, yumurta, sümük suyu.

3. C vitamini

Kollagen sintezi üçün vacibdir.

4. Antioksidantlar

Yaşıl çay, giləmeyvə.

5. Keyfiyyətli yuxu

6. Stressin azaldılması

8. Kollagen əlavələri – işləyirmi?

Hidrolizə olunmuş kollagen əlavələri son illərdə populyardır.

Araşdırmalar göstərir ki:

• 8–12 həftə istifadədən sonra dəridə elastiklik arta bilər.

• Oynaqlarda ağrı azala bilər.

• Dəri nəm balansı yaxşılaşa bilər.

Amma əlavələr təkbaşına möcüzə deyil. Onlar həyat tərzi ilə birlikdə effektlidir.

9. Estetik prosedurlar

• Mikroneedling

• Lazer terapiyası

• PRP

• Radiofrekans

Bu prosedurlar kollagen sintezini stimullaşdırır.

10. Psixoloji tərəf

Kollagen itkisi sadəcə estetik məsələ deyil. O, qadınlarda özünə güvənə təsir edə bilər.

Amma qocalma xəstəlik deyil.
Bu bioloji prosesdir.

Dəri dəyişir, amma qadının dəyəri dəyişmir.

Nəticə

Kollagen itkisi təxminən 25 yaşdan başlayır. Bu sakit və davamlı prosesdir. Amma düzgün həyat tərzi ilə onu ləngitmək mümkündür.

Ən vacib sual budur:

Biz yalnız görünüş üçün kollageni qorumaq istəyirik, yoxsa sağlamlıq üçün?

Çünki kollagen yalnız gözəllik deyil.
O, hərəkət, möhkəmlik və həyat keyfiyyətidir.

Qocalmaq təbiidir.
Amma sağlam qocalmaq seçimdir.

Və kollagen bu seçimin əsas sütunlarından biridir.