Uzun illər ərzində Amerika Birləşmiş Ştatları qeyri-adi, bəzən də açıq-aşkar dəli sayılacaq elmi ideyaları özünə cəlb edib. Lakin onların heç biri doktor Nikolas Kristofilos ilə müqayisə edilə bilməz. O, elmi fantastikadan çıxmış, lakin real dünyada fəaliyyət göstərən bir “Dəmir Adam canisi”ni xatırladırdı.
Kristofilos hökumətə elə ideyalar təqdim edirdi ki, bunlara aşağıdakılar daxil idi:
-
minlərlə nüvə partlayışı vasitəsilə ABŞ ətrafında keçilməz enerji qalxanı yaratmaq,
-
15 dəqiqədən az müddətdə Böyük Göllər regionunu tamamilə məhv etmək,
-
radiasiya hissəciklərindən kütləvi silah kimi istifadə etmək,
-
Viskonsin ştatının 41%-ni nəhəng radio ötürücü sistemə çevirmək,
-
Sovet İttifaqının məhv edə bilməyəcəyi ölçüdə hava zolaqları və infrastrukturlar qurmaq.
DARPA bu ideyaların bəzilərini rəsmi sənədlərdə “uyğunsuz” kimi yumşaq ifadələrlə xarakterizə etsə də, fakt budur ki, bu təkliflər ciddi şəkildə müzakirə olunurdu.
Dəli alim, yoxsa parlaq dahimi?
İlk baxışdan Kristofilosun klassik elmi karyeraya malik olmadığı düşünülə bilər. O, Yunanıstanda doğulmuş, Afinada lift sistemləri üzərində işləyən elektrik mühəndisi idi. Lakin paralel olaraq hissəciklər fizikası sahəsində olduqca mühüm nəzəri nəticələr əldə etmişdi.
Bu onu ABŞ-a gətirdi və burada onun qeyri-adi dərəcədə güclü eksperimental fizik olduğu üzə çıxdı. Tezliklə o, ABŞ hökumətinə məsləhətlər verən elit JASON qrupuna üzv seçildi. Məhz bundan sonra ideyalar getdikcə daha radikal xarakter almağa başladı.
Nüvə qalxanı ideyası: kosmosda partlayan bombalar
Kristofilosun ən məşhur təkliflərindən biri belə idi:
Yüksək atmosferdə partladılan nüvə bombaları Yer kürəsinin maqnit sahəsində yüksək enerjili elektronlardan ibarət süni kəmər yarada bilərdi. Bu kəmər isə gələn düşmən raketlərinin elektronikasını sıradan çıxararaq bir növ kosmik enerji qalxanı rolunu oynayacaqdı.
Onun fikrincə, bu qalxanı saxlamaq üçün hər il minlərlə nüvə partlayışı həyata keçirilməli idi. Praktiki olaraq bu, “snayper gülləsini saxlamaq üçün davamlı şəkildə öz həyətinə qumbara atmaq” kimi bir şey idi.
Bu ideya o qədər də nəzəri deyildi. 1958-ci ildə ABŞ Cənubi Atlantikada bu konsepsiyanı real nüvə sınaqları ilə yoxladı. Nəticədə qalxan yaranmadı, lakin fenomen sonradan “Kristofilos effekti” adlandırıldı. Təəssüf ki, bu effekt hərbi baxımdan kifayət qədər stabil və güclü deyildi.
Viskonsini radio ötürücüyə çevirmək planı
Kristofilos bununla kifayətlənmədi. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin əsas problemlərindən biri sualtı qayıqlarla rabitə idi. Radio dalğaları suda zəif yayıldığı üçün sualtı qayıqlar üzə çıxmalı olurdu.
Kristofilos bu problemi həll etmək üçün inanılmaz bir plan irəli sürdü:
-
Viskonsin ştatının altına minlərlə kilometr uzunluğunda elektrik kabelləri basdırmaq,
-
torpağın özünü nəhəng bir radio ötürücüyə çevirmək,
-
ultra-aşağı tezlikli (ELF) dalğalarla okeanın dibinə qədər siqnal ötürmək.
Bu planın sınaqları gizli şəkildə aparıldı və təəccüblü dərəcədə işlək olduğu aşkarlandı. Lakin Viskonsin sakinlərinin kütləvi etirazlarından sonra layihə tam miqyasda həyata keçirilmədi. Nəticədə yalnız 84 mil kabel istifadə edilən daha kiçik versiya reallaşdırıldı.
Ən çılğın plan: Böyük Gölləri silaha çevirmək
Kristofilosun ən radikal ideyası isə Böyük Göllər regionunu birbaşa hərbi silaha çevirmək idi.
Plan belə idi:
-
ABŞ ərazisinin altından nüvə partlayışları ilə yüzlərlə mil uzunluğunda tunellər qazmaq,
-
Böyük Göllərin altında nəhəng boşluq yaratmaq,
-
hücum zamanı göllərin suyunu 15 dəqiqə ərzində bu boşluğa boşaltmaq,
-
yaranan enerjidən istifadə edərək kosmosdan gələn raketləri məhv edən güclü hissəcik şüaları yaratmaq.
Başqa sözlə, Yer kürəsini funksional bir “Ölüm Ulduzu”na çevirmək.
Bu layihə üçün 300 milyon dollarlıq büdcə nəzərdə tutulsa da, sonda maliyyələşmə təsdiqlənmədi. Görünür, Böyük Göllərin təbiəti Yer kürəsini silaha çevirməkdən daha dəyərli hesab edildi.
Nəticə
Nikolas Kristofilosun ideyaları:
-
elmi baxımdan qeyri-adi dərəcədə yaradıcı,
-
texniki cəhətdən qismən mümkün,
-
etik və ekoloji baxımdan isə son dərəcə təhlükəli idi.
Bu layihələr həyata keçirilmədi, lakin onlar bir həqiqəti açıq göstərdi:
XX əsrdə elm və texnologiya bəzən insan ağlının özündən də təhlükəli ola bilirdi.